Chào mừng bạn đến với Câu lạc bộ Việt - Séc tại Nam Định

CHÍNH TRỊ SÉC

Thứ sáu - 04/10/2019 01:21

Chính trịSửa đổi

 

Hệ thống chính trịSửa đổi

Miloš Zeman  Tổng thống
Miloš Zeman
Andrej Babiš Emblem of the Government of the Czech Republic.svg Thủ tướng
Andrej Babiš

Cộng hòa Séc là một quốc gia đa đảng theo chế độ dân chủ nghị viện. Theo hiến pháp, tổng thống là người đứng đầu nhà nước còn thủ tướng là người điều hành chính phủ.

Tổng thống Cộng hòa Séc được bầu bởi Quốc hội với nhiệm kỳ 5 năm. Theo Hiến pháp, một tổng thống không được phép nắm quá hai nhiệm kỳ liên tiếp. Tổng thống có vai trò chủ yếu về mặt nghi thức song ông cũng có thể dừng thông qua một đạo luật hoặc giải tán quốc hội trong những trường hợp đặc biệt. Tổng thống hiện nay của Cộng hòa Séc là ông Miloš Zeman. Mới đây Cộng hòa Séc đã thông qua bộ luật mới về việc bầu cử tổng thống trực tiếp, tức là tổng thống sẽ được người dân bầu ra chứ không do Quốc hội bầu như trước nữa.

Thủ tướng Cộng hòa Séc là người đứng đầu chính phủ. Thủ tướng nắm trong tay nhiều quyền lực lớn như quyết định các vấn đề đối nội và đối ngoại, triệu tập quốc hội và chọn ra các bộ trưởng của chính phủ. Thủ tướng hiện nay của Cộng hòa Séc là ông Andrej Babiš.

Quốc hội của Cộng hòa Séc được tổ chức theo mô hình lưỡng viện, bao gồm hạ viện và thượng viện. Hạ viện (Poslanecká sněmovna) gồm 200 ghế còn thượng viện (Senát) bao gồm 81 ghế. Tại Cộng hòa Séc có 14 khu vực bầu cử tương ứng với 14 khu vực hành chính của cả nước.

Tòa án Hiến pháp (hay Tòa án Lập pháp) của Cộng hòa Séc gồm có 15 thành viên và có nhiệm kỳ 10 năm. Các thành viên của Tòa án Hiến pháp được chỉ định bởi tổng thống và được thông qua bởi thượng viện.

Là một quốc gia đa đảng, chính trường Cộng hòa Séc có sự tham gia của rất nhiều đảng phái. Chẳng hạn trong kỳ bầu cử vào Hạ viện Quốc hội Séc tiến hành ngày 28 và 29 tháng 5 năm 2010 đã có tới 27 đảng phái và tổ chức chính trị đăng ký tham gia. Hai đảng có ảnh hưởng lớn nhất ở Cộng hòa Séc là Đảng Dân chủ Công dân (Občanská demokratická strana) và Đảng Xã hội Dân chủ Séc (Česká strana sociálně demokratická).

Quân độiSửa đổi

Quân đội Séc gồm có lục quân, không quân và lực lượng hậu cần đặc biệt. Quân đội Séc ngày nay là một phần của Quân đội Tiệp Khắc trước kia, vốn là một trụ cột quan trọng của Hiệp ước Warsaw cho đến tận năm 1989. Kể từ khi gia nhập NATO vào ngày 12 tháng 3 năm 1999, lực lượng quân đội Séc đã có những sự thay đổi dáng kể về nhiều mặt. Tuy số lượng binh lính giảm xuống còn khoảng 67.000 nhưng về mặt chất lượng lại được nâng cao và trình độ tổ chức chuyên nghiệp hơn. Năm 2004, chế độ nghĩa vụ quân sự bắt buộc bị giải thể[9].

Lực lượng quân đội Séc ngoài nhiệm vụ phòng thủ, bảo vệ đất nước còn tham gia lực lượng gìn giữ hòa bình của Liên Hiệp Quốc tại IraqAfghanistanBosna và HercegovinaKosovo. Năm 2005, ngân sách quốc phòng của Cộng hòa Séc đạt khoảng hơn 2 tỉ USD, chiếm 1,81% GDP[10].

 

Phân chia hành chínhSửa đổi

Bản đồ các khu vực của Cộng hòa Séc  

Bắt đầu từ năm 2000, Cộng hòa Séc được chia thành 13 khu vực (kraje hoặc kraj) và một thành phố thủ đô là Praha. Mỗi khu vực có một Hội đồng Địa phương (krajské zastupitelstvo) được bầu chọn qua bầu cử và người lãnh đạo riêng (hejtman). Ở Praha, quyền lực được thi hành bởi Hội đồng Thành phố và thị trưởng của Praha.

Ký hiệu Khu vực Thủ phủ Dân số (năm 2004) Dân số (năm 2007)
A Thủ đô Praha (Hlavní město Praha) 1.170.571 1.194.407
S Vùng Bohemian Trung tâm(Středočeský kraj) văn phòng đặt tại Praha 1.144.071 1.181.374
C Vùng Nam Bohemian (Jihočeský kraj) České Budějovice 625.712 630.487
P Vùng Plzeň (Plzeňský kraj) Plzeň 549.618 555.491
K Vùng Karlovy Vary (Karlovarský kraj) Karlovy Vary 304.588 305.348
U Vùng Ústí nad Labem (Ústecký kraj) Ústí nad Labem 822.133 824.490
L Vùng Liberec (Liberecký kraj) Liberec 427.563 431.523
H Vùng Hradec Králové (Královéhradecký kraj) Hradec Králové 547.296 550.168
E Vùng Pardubice (Pardubický kraj) Pardubice 505.285 508.250
M Vùng Olomouc (Olomoucký kraj) Olomouc 635.126 640.248
T Vùng Moravian-Silesian(Moravskoslezský kraj) Ostrava 1.257.554 1.249.337
B Vùng Nam Moravian (Jihomoravský kraj) Brno 1.123.201 1.133.636
Z Vùng Zlín (Zlínský kraj) Zlín 590.706 589.897
J Vùng Vysočina (Vysočina kraj) Jihlava 517.153 512.053

Mỗi khu vực nói trên của Cộng hòa Séc được coi là một vùng cấp ba của Liên minh châu Âu. Trong khi đó, toàn bộ lãnh thổ Cộng hòa Séc được coi là một vùng cấp hai của Liên minh châu Âu. (Xem Các vùng của Liên minh châu Âu)

 

Địa lýSửa đổi  

Địa hìnhSửa đổi


Một vùng thôn quê ở Cộng hòa Séc

Về mặt địa lý, Cộng hòa Séc nằm ở khu vực Trung Âu còn theo phân loại của Liên Hiệp Quốcthì nước này thuộc khu vực Đông Âu. Về mặt lịch sử và văn hóa, Cộng hòa Séc được xem là có liên hệ gần gũi hơn với các nước Đông Âu, đặc biệt là trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Diện tích của Cộng hòa Séc tương đối nhỏ, xếp hàng thứ 115 thế giới (xem Danh sách quốc gia theo diện tích). Tổng diện tích của nước này là 78.886 km², trong đó phần đất chiếm 77.276 km² và phần nước chiếm 1.590 km². Do bị bao quanh bởi các quốc gia khác nên Cộng hòa Séc không giáp biển. Nước này có chung đường biên giới 1.881 km với các nước Đức về phía tây, Ba Lan về phía đông bắc, Slovakia về phía đông nam và Áo về phía nam.

Về mặt lịch sử, lãnh thổ Cộng hòa Séc có thể chia làm 3 vùng lịch sử: BohemiaMoravia và Silesia. Lưu ý rằng Silesia chỉ có một phần nhỏ lãnh thổ ở Cộng hòa Séc.

Địa hình nước này có thể chia thành hai miền chính: Bohemia ở phía tây và Moravia ở phía đông. Địa hình Bohemia có cấu trúc như một bồn địa, gồm những đồng bằng rộng và cao nguyên được bao bọc xung quanh bởi những dãy núi thấp. Những dãy núi chính bao quanh Bohemia gồm dãy Karkonosze và dãy Sudeten. Đỉnh núi Snezka tại Bohemia và ngọn núi cao nhất Cộng hòa Séc (1602 m). Trong khi địa hình Bohemia khá bằng phẳng thì ngược lại, địa hình Moravia lại chủ yếu là đồi núi. Cộng hòa Séc cũng là nơi bắt nguồn của nhiều con sông lớn tại châu Âu như sông Elbesông Vltava ở xứ Bohemia và sông Morava ở xứ Moravia. Các con sông của nước này chảy vào các biển khác nhau như: biển Bắcbiển Baltic và biển Đen.

Về khoáng sản, Cộng hòa Séc có một số tài nguyên như than đáthan chì, cao lanh, đất sétgỗ xây dựng...

Khí hậuSửa đổi

Cộng hòa Séc nằm trong khu vực khí hậu ôn hòa. Do nằm sâu trong lục địa và không còn chịu các tác động của biển nên Cộng hòa Séc có khí hậu ôn đới lục địa, một trong những nguyên nhân gây ra sự chênh lệch lớn giữa thời tiết mùa hạ và mùa đông tại nước này. Sự đa dạng của địa hình cũng góp phần làm nên sự phức tạp của các kiểu khí hậu khác nhau tại Cộng hòa Séc.

Nhìn chung trên toàn lãnh thổ Cộng hòa Séc, khí hậu về mùa đông thường khá lạnh nhưng cũng không đến nỗi quá khắc nghiệt. Nhiệt độ trung bình thấp nhất tại nước này vào tháng 1, tháng lạnh nhất trong năm là -5,4 °C. Tuyết thường rơi nhiều hơn tại những vùng núi cao nhưng tan nhanh tại các vùng thấp của Cộng hòa Séc khiến cho mùa đông ở nước này tương đối ẩm. Khi mùa đông kết thúc, băng tuyết tan chảy nhanh làm mực nước các con sông dâng cao và thỉnh thoảng có thể gây ra những trận lũ lớn. Mùa hè tại Cộng hòa Séc thường ấm áp. Nhiệt độ trung bình cao nhất vào tháng 7, tháng nóng nhất tại Cộng hòa Séc là 23,3 °C[11]. Mùa hè tại nước này thường có nhiều mưa. Bên cạnh đó, những trận bão mạnh từ Đại Tây Dương có thể tràn vào nước này cũng mang theo một lượng mưa khá lớn. Nhiệt độ và lượng mưa giảm dần về mùa thu và các rừng cây bắt đầu rụng lá.

 

Dân sốSửa đổi  
Dân số các vùng của người Séc
Năm Tổng cộng Thay đổi Năm Tổng cộng Thay đổi
1857 7.016.531 1930 10.674.386 6.6% 2013 10.513.300  
1869 7.617.230 8.6% 1950 8.896.133 -16.7%
1880 8.222.013 7.9% 1961 9.571.531 7.6%
1890 8.665.421 5.4% 1970 9.807.697 2.5%
1900 9.372.214 8.2% 1980 10.291.927 4.9%
1910 10.078.637 7.5% 1991 10.302.215 0.1%
1921 10.009.587 -0.7% 2001 10.230.060 -0.7%
 
         
     
     
     
     
     
     
     
     

Dân số của Cộng hòa Séc hiện nay khoảng 10,3 triệu người. Trong suốt lịch sử, dân số của nước này có nhiều biến động. Số liệu thống kế năm 1857 cho thấy dân số của vùng đất Séc lúc đó là khoảng 7 triệu người. Sau đó con số này tăng dần qua các năm và đến đầu thế kỷ XX thì đạt xấp xỉ 9,4 triệu dân. Sang năm 1910, dân số của Séc vượt qua ngưỡng 10 triệu. Hai cuộc Chiến tranh thế giới thứ nhất và Chiến tranh thế giới thứ hai đã khiến cho dân số của nước này giảm sút nghiêm trọng. Sau chiến tranh, số lượng nhân khẩu của nước này tiếp tục phục hồi. Nhưng hiện nay dân số của Cộng hòa Séc lại có chiều hướng giảm xuống, tuy phần nào đỡ hơn các nước Đông Âu khác. Theo báo cáo dân số năm 2006 của Liên Hiệp Quốc, tốc độ tăng dân số của Cộng hòa Séc là -0,03%[13]. Nguyên nhân là do tỉ lệ sinh của nước này giảm cùng với việc Cộng hòa Séc gia nhập EU năm 2004, làm xuất hiện một dòng người nhập cư sang các nước phát triển hơn ở Tây Âu kiếm sống.

Đa phần dân cư của Cộng hòa Séc là người Séc, chiếm tỉ lệ 95%. Bên cạnh đó, tại Séc còn có nhiều cộng đông dân tộc thiểu số khác như người Slovakiangười Đứcngười Ba Lanngười Hungaryngười Việt Nam. Sau khi Liên bang Tiệp Khắc tan rã, một bộ phận người Slovakia vẫn tiếp tục ở lại Cộng hòa Séc và trở thành nhóm sắc tộc thiểu số lớn nhất nước này, chiếm 3% dân số. Xếp tiếp sau đó là người Ba Lan. Ở Cộng hòa Séc có một số trường tiểu học và trung học cơ sở dạy tiếng Ba Lan. Trước kia, người Đức chiếm một tỉ lệ khá lớn trong dân số Séc nhưng sau khi Chiến tranh thế giới thứ hai kết thúc, chính quyền Tiệp Khắc đã ra lệnh trục xuất khoảng 3 triệu người Đức ra khỏi lãnh thổ nước này. Ngày nay cộng đồng người Đức tại Séc chỉ còn lại rất ít và có nguy cơ bị đồng hóa do tiếng Đức không phải là một ngôn ngữ phổ biến tại đây.

Bên cạnh các dân tộc có nguồn gốc từ các quốc gia láng giềng trong khu vực, còn có một số dân tộc khác mới nhập cư vào Séc trong thế kỷ XX. Khi cuộc nội chiến Hy Lạp xảy ra, rất nhiều người Hy Lạp đã chạy sang Tiệp Khắc, đầu tiên là những trẻ em tị nạn vào năm 1948-1949 rồi tiếp đó là thân nhân và cả những người cánh tả tại Hy Lạp. Cộng đồng người gốc Á lớn nhất tại Cộng hòa Séc là người Việt Nam. Người Việt Nam đến Tiệp Khắc lần đầu vào năm 1956 để du học theo thỏa thuận về giáo dục giữa hai chính phủ cộng sản lúc bấy giờ. Số người Việt Nam nhập cư vào Cộng hòa Séc tăng nhanh cho đến khi chế độ xã hội chủ nghĩa tại nước này sụp đổ vào năm 1989. Thế hệ đầu tiên của người Việt Nam tại đây chủ yếu kinh doanh trong những cửa hàng nhỏ, còn thế hệ người Việt tiếp theo sinh ra tại Séc nổi tiếng với thành tích học tập rất tốt[14]. Trong năm 2009, có khoảng 70.000 người Việt tại Cộng hòa Séc.[15] Ngày 3 tháng 7 năm 2013, chính phủ Cộng hòa Séc công nhận cộng đồng người Việt tại Séc trở thành dân tộc thứ 14 của quốc gia này.[16]

Còn một lưu ý nữa là cộng đồng người Do Thái từng có một cộng đồng rất lớn tại Cộng hòa Séc nhưng đa phần họ trong Thế chiến Thứ hai đã bị phát xít Đức tàn sát. Ngày nay tại Séc có rất ít người Do Thái nhưng những nét văn hóa của họ vẫn còn được gìn giữ, đặc biệt là tại thủ đô Praha.
Sưu tầm: Nguyễn Thế Minh 

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá

Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

Bạn đã không sử dụng Site, Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập. Thời gian chờ: 60 giây